ΣΤΟΙΧΕΙΑ- ΔΕΔΟΜΕΝΑ
ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΙ – ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Όπως ξέρουμε από το γνωστό εδάφιο του Τίμαιου (22.Α.4 – Β.5), ο Σόλων, επιχειρώντας να μυθολογήσει στους Αιγυπτίους ιερείς τα πλέον αρχαία μυθικά γεγονότα στην Ελλάδα ("τα αρχαιότατα"), αναφέρθηκε στα περί του Φορωνέως και της Νιόβης, και αμέσως μετά "συνέχισε να τους λέγει για τον μύθο του Δευκαλίωνα και της Πυρράς μετά τον κατακλυσμό ...". Το γεγονός αυτό υπονοεί ότι ο Σόλων γνώριζε και δεχόταν ως παλαιότερη κάποια ελληνική παράδοση κατά την οποία τα αναφερθέντα πρόσωπα έζησαν την ίδια εποχή. Αυτή την παράδοση φαίνεται μάλιστα πως επιχειρεί να διευκρινίσει-έχοντας πιθανότατα ως πηγή του τον Απολλόδωρο (Βιβλιοθήκη, Ι.7.2,ΙΙ.1.1)-και ένας από τους παλαιούς Σχολιαστές του Τίμαιου, ο οποίος γράφει: "Φορωνεύς Ιναχου και Μελιάς, Αργείων βασιλεύς. Νιόβη δε τούτου παις και Τηλοδίκης της Ξούθου. Δευκαλίον δε και Επιμηθεύς Προμηθέως και Κλυμένης. Πυρρά δε Επιμηθέως και Πανδώρας της υπό θεών πεπλασμένης" (-Σχόλ., εις Τίμαιον, 22.Α) και προσθέτει: "ότι κατά τους αυτούς χρόνους γενέσθαι φασί τον τε προς Θεσσαλίαν και τους εκείνη τόπους κατακλυσμόν και την εν Αιθιοπία υπό του Φαέθοντος εκπύρωσιν" (-ομοίως, 22.C).
Όμως, στο εδάφιο 112Α του Κριτία -το οποίο, κατά παράδοξο τρόπο, απουσιάζει από τη θέση του, με παρεμβολή αποσιωπητικών, στα περισσότερα βιβλία που γράφονται επί του θέματος και υποτίθεται ότι παρέχουν μετάφραση του αρχαίου κειμένου ο Πλάτωνας δηλώνει κατηγορηματικά ότι "η ακρόπολη των Αθηνών απογυμνώθηκε (δηλ., ξεπλύθηκε και έχασε το χώμα της) όπως είναι τώρα (δηλ., την εποχή του Πλάτωνα) μέσα σε μια και μόνον νύχτα λόγω της δράσεως της ασυνήθιστης βροχής αλλά και των αλλεπάλληλων σεισμών που συνέβησαν ταυτόχρονα κατά την διάρκεια του τρίτου προηγούμενου υπερβολικού ύδατος που συνέβη πριν από την καταστροφή της εποχής του Δευκαλίωνα". Είναι εμφανές ότι στο εδάφιο αυτό ο Πλάτωνας μιλά για έναν κατακλυσμό που έγινε πριν από εκείνον της εποχής του Δευκαλίωνα και ο οποίος, σύμφωνα με την προαναφερθείσα σειρά, δεν μπορεί να είναι άλλος από εκείνον της εποχής του Ωγύγη θεωρούμενος ως ο τρίτος από την εποχή του Πλάτωνα με πρώτο εκείνον της εποχής του Δάρδανου. Έτσι, από την διαπίστωση αυτή προέκυψαν το εξής ερώτημα και οι προεκτάσεις του:
(Ερώτ.1ο) Εάν η Ατλαντίδα και η Αθήνα καταστράφηκαν ταυτόχρονα (κατά τα λεγόμενα στον Τίμαιο) γιατί ο Πλάτωνας που γνώριζε καλά τις παραδόσεις και την μυθολογία άφησε την ευκαιρία που είχε εδώ όπως και τις προηγούμενες στην αρχή του Κριτία -να δηλώσει ότι η καταστροφή και των δύο έγινε την εποχή του Ωγύγη; Μήπως σημαίνει ότι δεν έγινε τότε; β) Είναι δυνατόν ο Σόλων να μην είχε ακούσει για τον κατακλυσμό του Ωγύγη πριν από εκείνον του Δευκαλίωνα; Εάν αυτό θεωρηθεί αδιανόητο, τότε γιατί δεν τον ανέφερε στους Αιγυπτίους ιερείς; γ) Άραγε, στα σχετικά εδάφια του Τίμαιου και του Κριτία έχουμε να κάνουμε – αν μη τι άλλο – με παράβλεψη ή σκοπιμότητα του Πλάτωνα;
Στα παραπάνω ερωτηματικά σύγχυση και επί πλέον ερωτήματα ήρθαν να προσθέσουν τα ακόλουθα αποσπάσματα που παρέχουν ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς (Πατέρας της Εκκλησίας, 160-220 μ.Χ.) στο έργο του "Στρωματιές" (Στρωμ.) καθώς και ο Ευσέβιος (Επίσκοπος Καισαρείας της Παλαιστίνης, 265-340 μ.Χ.) στο έργο του "Ευαγγελική Προπαρασκευή" (Ε. Π.): "ην δε κατά την Ελλάδα κατά μεν Φορωνέα τον μετά Ίναχον ο επί Ωγύγου κατακλυσμός..." (Κλ. Αλεξ., Στρωμ., Βιβλ. Ι) "Κατά μεν γαρ Φορωνέα τον μετ' Ίναχον μνημονεύεται παρ' Αθηναίοις Ώγυγος, εφ' ου κατακλυσμός ο πρώτος" (Ευσέβ. Π.Ε., Χ.) "...από Ωγύγου του παρ' εκείνοις αυτόχθνος πιστευθέντος, εφ' ου γέγονεν ο μέγας και πρώτος εν τη Αττική κατακλυσμός, Φορωνέως Αργείων βασιλεύοντος, ως Ακουσίλαος ιστορεί, μέχρι..." (-ομοίως).
Με άλλα λόγια, στο κύριο ερώτημα που ήταν αν η Ατλαντίδα και η Αθήνα καταστράφηκαν από τον κατακλυσμό του Ωγύγη ή του Δευκαλίωνα, ήρθε και προστέθηκε ένα άλλο: το αν ο Φορωνέας ήταν σύγχρονος του Ωγύγη ή του Δευκαλίωνα.
Συνειδητοποιώντας ότι για άλλη μια φορά βρισκόμασε σε αδιέξοδο, αντιμέτωποι με μπερδεμένες παραδόσεις αποφασισαμε να εξετάσουμε το θέμα διαφορετικά: Επιλέξαμε τον Απολλόδωρο σαν αξιόπιστη πηγή και συλλέξαμε ότι αναφέρει με τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα, στην συνέχεια τον συμπληρώσαμε με σχετικές πληροφορίες από άλλες πηγές αφήνοντας έξω (προσωρινά) τις ασυμφωνίες και διαφορές. Με τον τρόπο αυτό, από τις διάφορες πηγές συγκέντρωσαμε τις εξής βασικές πληροφορίες.
ΑΠΟΛΛΟΔΩΡΟΣ (Βιβλιοθ.1.7.2 και ΙΙΙ.xiv.1): Τον κατακλυσμό τον προκάλεσε ο Δίας με δυνατές βροχές επιθυμώντας να εξαφανίσει το Χαλκούν Γένος. Από τις βροχές αυτές κατακλύστηκε το μεγαλύτερο μέρος της Ελλάδας. Τότε ήταν που τα βουνά στην Θεσσαλία αποχωρίστηκαν και οτιδήποτε βρισκόταν έξω από τον Ισθμό της Κορίνθου και την Πελοπόννησο σκεπάστηκε από νερό. Από την καταστροφή αυτή γλίτωσε μόνον ο Δευκαλίωνας με την Πυρρά μέσα σε ειδικά προπαρασκευασμένο πλεούμενο (λάρνακα) και όσοι πρόλαβαν να καταφύγουν στα κοντινά ψηλά βουνά. Ο κατακλυσμός έγινε την εποχή Κραναού ο οποίος ήταν αυτόχθων και διαδέχθηκε τον Κέκρωπα στην βασιλεία της Αττικής. Την εποχή του Κέκρωπα (του προκάτοχου του Κραναού) οι θεοί είχαν αποφασίσει να μοιραστούν μεταξύ τους τις πόλεις των ανθρώπων στις οποίες θα τους λάτρευαν. Τότε ήταν που ο Ποσειδώνας ήρθε σε διαμάχη με την θεά Αθηνά για την κατοχή της Αθήνας και επειδή ο Κέκρωψ (ο μοναδικός δικαστής της διαμάχης κατ' επιλογήν των υπολοίπων θεών) απεφάσισε υπέρ της Αθήνας, θυμωμένος ο Ποσειδών πλημμύρησε όλη την Αττική και το Θριάσιο Πεδίο της Ελευσίνας.
ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ (ΙΙ.22.Α): Ο Ποσειδών είχε διαμάχη με την Ήρα για την κατοχή του Αργους και επειδή ο Ίναχος και οι συνδικάσαντες αποφάσισαν υπέρ της Ήρας ο Ποσειδώνας πλημμύρισε το μεγαλύτερο μέρος της χώρας
ΝΟΝΝΟΣ (Διονυσιακά, 3) Κατά τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα η επιφάνεια του κύκλου της γης ("άντυγα κυκλάδος...γαίης") καλύφθηκε από την λυσσαλέα πλημμύρα ("χεύματι λυσσήεντι") καταχιονισμένου νερού ("δύσνιφον ύδωρ").
Με τα παραπάνω εδάφια παρουσιάστηκαν τα απαραίτητα στοιχεία ή ζητούμενα στα οποία στηρίζεται η θεωρία αυτή και τα οποία αντικαθιστούν τα ανάλογα δεδομένα του εν λόγω μύθου. Αυτά είναι: 1) Ο Ισθμός της Κορίνθου και η Πελοπόννησος, 2) Η κάλυψη της Πελοποννήσου από νερά που έστειλε ο Ποσειδώνας, και 3) Οι λόγοι και τα αίτια του Πολέμου μεταξύ Ατλάντων και Αθηναίων. Προτού όμως περάσουμε σ' αυτά, πρέπει να αναφερθούμε στη διαπίστωση ασυμφωνίας του Πλάτωνα με την Παράδοση για δεύτερη φορά, και που ενίσχυσε την υποψία, ότι ο Πλάτωνας κάτι προσπαθεί να κρύψει ή να αποφύγει. Διότι πως αλλιώς μπορεί να εξηγήσει κανείς το ότι ενώ από την μια γράφει ότι "Κάποτε, όταν οι θεοί διαμοίραζαν μεταξύ τους όλη την Γη κατά τόπους με κλήρους και όχι με διαμάχη (Κριτίας, 109Β.1-2)...στον Ποσειδώνα κληρώθηκε το νησί της Ατλαντίδας (ομοίως, 113C.2-4), από την άλλη δέχεται ότι για την διεκδίκηση της Αθήνας υπήρξε διαμάχη μεταξύ Ποσειδώνα και Αθηνάς (βλ. Μενέξενος, 237C, D και Πολιτικός, 271 κ.ε); Ας εξετάσουμε τώρα κάπως αναλυτικά, τα ζητούμενα:
ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ 1°
ΣΤΟΙΧΕΙΟ 1° (Μέγεθος & Γεωγραφική θέση):
Η Πελοπόννησος, θεωρούμενη ήδη πολύ πριν της εποχής του Πλάτωνα ως νησί ("νήσος του Πέλοπος"), αν και δεν είναι το μεγαλύτερο της Μεσογείου (πρώτη η Σικελία και δεύτερη η Σαρδηνία), θα μπορούσε όμως κάλλιστα να χαρακτηριστεί τεράστιο νησί, ιδίως δε από τους Αιγυπτίους οι οποίοι ούτε εμπειρία με κάτι ανάλογο είχαν αλλά ούτε καν συμπάθεια με την θάλασσα. Έχοντας λοιπόν κατά νου υποψίες ως προς την κυριολεκτική αποδοχή του κειμένου του Τίμαιου και του Κριτία, στο μέγεθος της Ατλαντίδας διέκρινουμε το πρώτο τέχνασμα του Πλάτωνα να αποπροσανατολίσει τους αναγνώστες του από την ακριβή γεωγραφική της θέση. Δηλαδή, την μετατροπή μιας προτάσεως όπως "η δε νήσος άμα Λιβύης και Ασίας ίσον [ενν. διάστημα] απέχειν" (που είναι μια αρκετά εύστοχη, από πλευράς Αιγύπτου, αναφορά στην Πελοπόννησο), στην γνωστή πρόταση "η δε νήσος άμα Λιβύης ην και Ασίας μείζων" (Τίμαιος, 24Ε) με τα γνωστά μέχρι τώρα μάταια αποτελέσματα. Με άλλα λόγια, μετατρέποντας την απόσταση σε μέγεθος ο Πλάτωνας κατάφερε να κλειδώσει μία φορά την Ατλαντίδα στον χώρο του μυστηρίου.
ΣΤΟΙΧΕΙΟ 2°
(Οι Στήλες):
Το δεύτερο κλείδωμα το κατάφερε με ένα πιο εύκολο τέχνασμα, που απεδείχθηκε το πιο πειστικό. Απλώς και μόνο αρκούσε η αντικατάσταση των Πυλών Πελοποννήσου που ήταν ένα άλλο όνομα των Στηλών που υπήρχαν στον Ισθμό της Κορίνθου και σηματοδοτούσαν τα όρια μεταξύ Αττικής και Πελοποννήσου (κατά Ξενοφώντα, κ. α) με τις Στήλες Ηρακλέως ("Ηρακλέους στήλας" Τίμαιος, 24Ε), ένα άλλο όνομα για τις Πύλες Γαδειρίδες (που λέει ο Στράβων) στα Στενά του Γιβραλτάρ.
ΣΤΟΙΧΕΙΟ 3ο (Τα "νησιά", ο "πόντος" και η "ήπειρος"):
Τώρα λοιπόν καταλαβαίνουμε ότι αναφέροντας τα "νησιά" εκείνα στα οποία ήταν δυνατόν για τους ταξιδεύοντες της εποχής εκείνης να περάσουν από το νησί της Ατλαντίδας, και από αυτά στην απέναντι ήπειρο η οποία συνορεύει με εκείνη την θάλασσα που κυριολεκτικά είναι ωκεανός, ο Πλάτων δεν μπορεί παρά να υπονοούσε τις Κυκλάδες, το Αιγαίο Πέλαγος, και καμία άλλη ήπειρο εκτός από την τεράστια ήπειρο της Ασίας. Και έτσι συναντήσαμε το επόμενο μεγαλοφυές τέχνασμα αποπροσανατολισμού της θέσης της Ατλαντίδας / Πελοποννήσου με το οποίο ο Πλάτωνας στην κυριολεξία προτείνει να δούμε μια νέα, *Μεσόγειο Ήπειρο, αποτελούμενη (όταν δεν υπολογιστούν ο Νείλος και ο Τάναϊς που τις οριοθετούν) από τις τρεις αποδεκτές ως ηπείρους την εποχή του (Ευρώπη, Ασία, Λιβύη (=Αφρική)), κλειδώνοντας έτσι για μια τρίτη φορά και με επιτυχία το μυστικό του πάνω από δύο χιλιάδες χρόνια.
ΣΤΟΙΧΕΙΟ 4ο (Η Ταυτότητα των Ατλάντων):
Πάντως, είτε ο μύθος της Ατλαντίδας δημιούργησε προβλήματα είτε όχι ο Πλάτωνας δεν μπορεί να κατηγορηθεί διότι μας άφησε το "κλειδί" κρεμασμένο στην πόρτα του "μυστηρίου" με το να ονομάσει τους Τιτάνες "Άτλαντες". Και αφού η Μυθολογία και η Παράδοση συσχετίζει τον Άτλαντα -ο οποίος ήταν ένας από τους Τιτάνες– ιδιαίτερα με την Πελοπόννησο (όσον αφορά την Ελλάδα), οπου υπάρχει και το μοναδικό μέρος με το όνομα "Τιτάνη", και επίσης λέγεται ότι υπήρχε και κάποιο όρος με το όνομα "Άτλας", ήταν δικό μας λάθος να παραγνωρίσουμε το γεγονός ότι ο Πλάτωνας γνώριζε πολύ καλά τις διάφορες παραδόσεις και να αναζητούμε την Ατλαντίδα -το νησί των Πελασγών Τιτάνων– οπουδήποτε αλλού εκτός από εκεί που έπρεπε.
ΣΤΟΙΧΕΙΟ 5ο ("λιμήν" & "πέλαγος"):
"Τάδε μεν γαρ, όσα εντός του στόματος ου λέγομεν, φαίνεται λιμήν στενόν τίνα έχων είσπλουν" (Τίμαιος, 25.Α.) = "Διότι τούτα (τα μέρη) όσα (βρίσκονται) εντός του στομίου περί του οποίου μιλάμε, φαίνονται σαν λιμάνι με κάποια στενή είσοδο". Η λέξη "κλειδί" στο εδάφιο τούτο είναι "πέλαγος", και είναι αυτή με την οποία ο Πλάτωνας καταφέρνει το πέμπτο και τελευταίο γεωγραφικό κλείδωμα του μυστικού της Ατλαντίδας του, αφού, αν αποδοθεί στον Ατλαντικό Ωκεανό -όπως μέχρι τώρα αδιακρίτως έχει γίνει- τον οποίο όμως ο Πλάτωνας αποκαλεί "αληθινόν...πόντον", δημιουργεί εμφανή αντίφαση. Άρα, το Ατλαντικόν πέλαγος που αναφέρει το κείμενο (Τίμαιος, 24. Ε) δεν μπορεί να είναι άλλο από το Μυρτώον Πέλαγος, που πήρε το όνομα αυτό εις μνήμη του ηνίοχου του Πέλοπος, Μυρτίλο. Με σημείο αναφοράς λοιπόν τον Ισθμό της Κορίνθου -που αντικαθιστά τις "Ηρακλέους στήλας"- γράφοντας ο Πλάτων περί της κατακτητικής δύναμης των Ατλάντων "έξωθεν ορμηθείσαν εκ του Ατλαντικού Πελάγους", δεν μπορεί να εννοεί άλλο τίποτα από το έξωθεν ορμηθείσαν εκ του Μυρτώου πελάγους, και απολύτως ορθά βέβαια, αφού η Ατλαντίδα για την οποία μιλάει δεν ήταν άλλη από την Πελοπόννησο. Κατά συνέπεια, στα "μέρη" τα όσα βρίσκονται "εντός του στόματος" τα οποία "φαίνεται" σαν να σχηματίζουν "λιμήν στενόν τίνα έχων είσπλουν", μπορούμε να δούμε τα παράλια μέρη της βόρειας Πελοποννήσου και της νότιας Στερεάς Ελλάδος που περιβρέχονται από τον Κορινθιακό Κόλπο με στόμιο εισόδου το σημερινό Ρίο – Αντίριο και το οποίο ο Πλάτωνας ονομάζει "λιμήν". Με αυτή δε την ταύτιση, ολοκληρώνεται η αντικατάσταση του πρώτου ζητούμενου που απαιτείται για την γεωγραφική ταύτιση Ατλαντίδας / Πελοποννήσου. Υπάρχουν βέβαια και τα τοπογραφικά στοιχεία που συμπληρώνουν την ταύτιση αυτή, αλλά αποτελούν θέμα άλλης, πιο αναλυτικής, μελέτης.
Έτσι περνάμε στο δεύτερο ζητούμενο που είναι οι λόγοι δημιουργίας του μύθου...

Προηγούμενη Σελίδα        Η ΧΑΜΕΝΗ ΑΤΛΑΝΤΙΔΑ - ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ        Προηγούμενη Σελίδα
Advertised by Ati Advertising on se.gr